door Rejo Zenger

Politie experimenteert weer eens met bodycams

De politie gaat dit jaar nieuwe experimenten met bodycams beginnen. Maar doordacht beleid ontbreekt vooralsnog. Hoe grondig zouden de nieuwe proeven zijn?

In een nieuwsbericht op haar website kondigt de politie nieuwe proeven met bodycams aan. Met die experimenten wil de politie onderzoeken “wat er bij komt kijken als de politie dit middel breder inzet.” De politie wil weten hoe de camera’s technisch en juridisch ingezet kunnen worden en welke effecten ermee bereikt worden. Best verrassend als je je bedenkt dat de politie twintig jaar geleden bodycams voor het eerst gebruikte en er nu al enkele honderden camera’s in gebruik zijn. En dat alles terwijl landelijk beleid – ondanks de toezegging dat dat er begin dit jaar zou zijn – nog altijd ontbreekt.

Doordacht beleid is essentieel voor het vertrouwen van de burger in het gebruik van dit soort camera’s door de politie. Dat beleid kan er voor zorgen dat niet alleen de politie, maar ook de burger de vruchten van de camera’s plukt. Zo moeten de beelden niet alleen worden gemaakt en bewaard als het de politie goed uitkomt, maar juist ook als de burger dat nodig heeft. Er moet dus goed nagedacht worden over de vraag wanneer de camera aan- en uitgezet word en hoe lang de beelden beschikbaar blijven. Als de burger niet op doordacht beleid kan rekenen, is de bodycam niets anders dan een extra middel voor surveillance.

Tot nu toe ontbreekt dat landelijke en doordachte beleid. Dat de burger dan aan het kortste eind trekt wordt meteen al duidelijk uit het nieuwsbericht. De politie schrijft dat de beelden “vanzelfsprekend […] in principe” ook te gebruiken zijn voor het afhandelen van klachten over de politie. Mooi, maar tegelijkertijd eindigt het nieuwsbericht met de opmerking dat als het bewaren van de opnamen niet zinvol is, “de opnames meteen aan het einde van de dienst” worden vernietigd. Is de burger niet te spreken over het optreden van een agent, dan moet die dat dus ook echt direct aangeven. Doet hij dat een paar uur later, of de dag erna, dan zijn de beelden waarschijnlijk al verwijderd.

Andersom is het ook belangrijk dat de beelden niet té lang worden bewaard. Dat realiseert de politie zich ook en in het nieuwsbericht benadrukt zij dan ook dat ze de beelden alleen mag bewaren en gebruiken zolang de wet dat toestaat. Fijn dat de politie wijst op Wet politiegegevens, maar wel weer jammer dat ze er niet direct bij vertelt dat de politie die wet al jarenlang op grote schaal overtreedt – en dat ook nog wel een paar jaar zal blijven doen. Eén van de pijnpunten: de naleving van bewaartermijnen.

Doordacht beleid is dus essentieel. Als de politie op grotere schaal gaat experimenteren met de inzet van bodycams, is belangrijk dat die proeven op een goede manier zijn opgezet. Uit eerder op verzoek van Freedom Inc openbaar gemaakte documenten blijkt dat de politie in het verleden nut voor vele tientallen doeleinden zag, maar tegelijkertijd “[evenmin] een eenduidig beeld [heeft] waar bodycams effectief zijn en waar niet of welke ongewenste effecten er aan kleven en hoe daar mee om te gaan.” Slecht opgezette experimenten gaan op dat soort vragen ook geen antwoord geven.