door Rejo Zenger

Politie breekt preventief in (en overtreedt daarmee de wet)

De politie in Amsterdam breekt soms in om burgers er van bewust te maken dat als zij ramen en deuren onbeheerd open laten, “ongenode gasten vrije toegang tot de woning” hebben. Maar mag zij dat wel? En kan het niet ook minder?

Als de politie een eigen actie als “creatieve en vernieuwende situationele preventie”1 bestempelt, dan weet je zeker dat de politie op z’n minst de grens van het toelaatbare heeft opgezocht. Of er gewoon overheen is gegaan. Het zou geen inbraak zijn, maar slechts een waarschuwing. Juristen zullen daar zeker twijfels bij hebben. Op de foto van een recente actie is goed te zien dat de agent het balkon van een woonhuis beklimt. Het balkon maakt onlosmakelijk deel uit van een woning. De politie mag alleen onder strikte voorwaarden een woning betreden. Aan die voorwaarden is hier niet voldaan en dus lijkt er snel sprake van inklimming of insluiping.

Dat het op zijn minst twijfelachtig is blijkt ook uit soortgelijke acties van hun collega’s in het hoge noorden. Eind 2013 braken agenten in bij Groningse studentenhuizen om de bewoners te waarschuwen voor de gebrekkige beveiliging. Uit de documenten die toen op verzoek openbaar werd gemaakt bleek dat de politie zich niet had afgevraagd of zo’n actie eigenlijk wel door de beugel kon. De politie hoopte „dat het creëren van een schrikreactie misschien leidt tot een verandering in gedrag”, ook al kan de actie „klachten, media-aandacht, schrik, agressie” oproepen. Maar in een interview stelt een van de inbrekende agenten onomwonden dat de actie ‘zelfs een stukje over de rand van de wet is.’

Je kunt je ook afvragen waarom de politie niet gewoon even bij de bewoners even aanbelt. De politie kan dan bewoners waarschuwen, zonder dat ze zelf ook moet inbreken. Dat zou dat gewenste schrikeffect waarschijnlijk ook wel teweegbrengen, want hoe vaak belt de politie nou ‘s nachts bij je aan? Een agent onverwachts aan je balkondeur of in je woonkamer is wel wat anders. Wat als je net na een avondje stappen de douche uitloopt? Of wat als je als nog een XTC-pilletje “voor recreationeel gebruik” hebt liggen? En misschien is het ook wel veiliger voor de agenten zelf. Wat gebeurt er als een geschrokken bewoner, na een paar eerdere slechte ervaringen met inbrekers, met een knuppel op de indringer afstorm?

Het is teleurstellend te zien dat de politie in Amsterdam niets heeft geleerd van de ophef in Groningen, een paar jaar eerder. De twee paragrafen in het plan van aanpak stellen domweg dat “de wettelijke grond voor de actie wordt gevonden in artikel 3 van de Politiewet”.2 Dat artikel geeft de politie weliswaar de nodige vrijheid in haar handelen, maar alleen als dat een “niet meer dan geringe inbreuk op de privacy” van de burger oplevert. Dat is hier niet aan de orde: het huis is immers nog een van de weinige plekken waar je je als bewoner echt alleen moet kunnen zijn. Verder gaat dat “juridisch kader” vooral over het inperken van de kosten voor de politie.

Het streven om de bewoners te waarschuwen voor de inbraakgevoeligheid van hun woning is lovenswaardig, maar de politie hoeft daarvoor niet zelf in te breken. De wet is een grens waar je niet overheen mag gaan en de politie hoort niet te doen wat inbrekers doen.

Documenten


  1. Beslissing op verzoek, pagina 1 

  2. Plan van aanpak, pagina 3