door Rejo Zenger

Handhavers krijgen bodycam: want hunnie filmen ook

De gemeente Amstelveen experimenteert met bodycams op het uniform van haar handhavers. Tenminste, een experiment kun je het niet noemen. En over het waarom kun je ook beter geen vragen stellen.

Het lijstje met redenen om bodycams in te zetten door de overheid is schier oneindig. De Amstelveense wethouder voor Handhaving presteert het om aan het arsenaal van onzinnige rechtvaardigingen er nog ééntje toe te voegen: “er wordt een eerlijk speelveld gecreëerd, waarbij beide partijen de mogelijkheid hebben om beelden op te nemen met middelen van deze tijd.” Het staat er echt. Omdat handhavers steeds vaker “te maken krijgen met opnames via mobiele telefoons” moeten ze ook maar uitgerust worden met een bodycam. Misschien wel de kromste redenering voor de onderbouwing van de noodzaak van bodycams. Ooit.

De brief die de Amstelveense bestuurder aan de gemeenteraad heeft gestuurd, beschrijft nergens het doel van de inzet van de bodycams – of zelfs het doel van de pilot. Het is dus volstrekt onduidelijk wat de gemeente wil bereiken door camera’s op het uniform van handhavers te spelden. Het enige waar iets uit valt af te leiden, is de verplichte melding bij de toezichthouder.1 Maar of de bodycams ook daadwerkelijk geschikt zijn om de vijf daar genoemde doelen te behalen, is nooit goed onderzocht. Voor de gemeente geen belemmering, want die stelt domweg dat “de voornoemde doelstellingen […] zijn mee gestoeld [sic] op depositieve [sic] landelijke ervaringen die al zijn opgedaan bij ondermeer [sic] Politie en NS.” De politie heeft die ervaring nog helemaal niet.

Dat tekst van de melding bij de toezichthouder blijkt te zijn gekopieerd uit een vertrouwelijke memo aan de wethouder – die pas openbaar gemaakt werd nadat Freedom Inc een bezwaarprocedure doorliep. Daarin schrijft de ambtenaar dat de bodycams “een extra middel zijn […] om, in situaties die uit de hand dreigen te lopen, zo snel mogelijk te kunnen de-escaleren.” Maar hoe de bodycam precies zo’n situatie zou moeten deëscaleren is niet duidelijk. Dat is wel belangrijk om te weten, want dat bepaalt een belangrijk deel van het beleid rondom de inzet. Dat protocol is dan ook bedroevend slecht. Zo mag je als burger de beelden alleen inzien als je “een aantoonbaar belang” hebt – maar wanneer er sprake is van een aantoonbaar belang is niet duidelijk én het gaat volledig voorbij aan het recht op inzage dat iedereen heeft.

En nee, deze pilot is geen pilot. Je experimenteert met het doel om een antwoord te vinden op een specifieke onderzoeksvraag. En omdat antwoord te kunnen vinden, moet je goed nadenken over de invulling van het experiment. Dat bepaalt hoe je de bodycams gaat inzetten, wat de randvoorwaarden zijn en hoe je er voor zorgt dat je de conclusies die je trekt ook echt mag trekken. De gemeente laat dat allemaal na, net als de politie trouwens. Nee, dit is geen pilot. Dit is de introductie van bodycams, zonder goed nagedacht te hebben over de wenselijkheid, doelstelling en beleid.

Documenten


  1. Die melding vind je door te zoeken op het nummer 1643390 in het meldingenregister van de Autoriteit Persoonsgegevens.