door Rejo Zenger

Drones en de vrijheid van boven

Iedereen is het er wel over eens: drones zijn supervet en gaan onvermijdelijk een grote rol spelen in de toekomst. Maar hoe kunnen we er voor zorgen dat je straks in alle vrijheid met een drone kunt vliegen?

Er zit altijd politiek in techniek, zegt een hoogleraar Filosofie van Mens en Techniek in de Tegenlicht-documentaire Invasie van de drones. Het ontwerp en de toepassing van technologie zit vol met ethische dilemma’s. Iedereen, van ontwikkelaar tot gebruiker, maar ook onze overheid, moet keuzes maken over de inzet van drones – en elk van die keuzes heeft impact op de wereld om ons heen. Tijdens het debat in de Tegenlicht Meet Up over de documentaire daagde Lucas van Oostrum van Delft Aerial Robotics me uit: kom eens met oplossingen om onze vrijheid te waarborgen.

Nou, om een paar dingen te noemen:

  • De gebruiker moet in staat zijn om volledige controle te hebben over de gegevens die de drone registreert. Dat betekent dat de gebruiker de optie moet hebben om de drone te gebruiken zonder dat de gegevens op systemen van anderen wordt opgeslagen.1 De gebruiker moet de informatie die de drone over zichzelf en zijn omgeving gedurende z’n vlucht heeft verzameld, uit kunnen lezen en hergebruiken. De informatie moet dus ook toegankelijk zijn in een bestandsformaat met een open standaard in een machine-leesbare vorm.
  • De software die op de drone is geïnstalleerd moet overschreven kunnen worden. Dat betekent dat jij als gebruiker de eigenaar van de drone moet kunnen zijn en dat je zelf kunt bepalen hoe je de drone tweakt. De gebruiker moet in de gelegenheid zijn om zijn eigen software te gebruiken voor de besturing van de drone.
  • De fabrikant mag best in de software vluchtbeperkingen aan de gebruiker opleggen, maar de gebruiker moet ervoor kunnen kiezen deze beperkingen uit te schakelen. De fabrikant kan het de gebruiker makkelijker maken zich aan de wet- en regelgeving te houden, door er voor te zorgen dat de drone in de buurt van een vliegveld niet opstart of dat de drone niet hoger kan vliegen dan wettelijk is toegestaan. Maar de gebruiker moet dat terzijde kunnen schuiven.2
  • De termijn voor ondersteuning van de software van de drone door de fabrikant bedraagt tenminste een redelijke gebruikstermijn van de drone. Voorkomen moet worden dat kwetsbaarheden in de software bekend raken, de fabrikant geen updates voor de software van de drone uitbrengt en de gebruiker met een weliswaar werkende, maar ook kwetsbare, drone achterblijft.3
  • Drones moeten de lucht in gestuurd kunnen worden zonder dat de gebruiker vooraf een vluchtplan kenbaar maakt. Ongeacht het systeem dat gebruikt wordt voor het reguleren van het luchtruim voor commerciële drones moet  het altijd mogelijk zijn om met een drone te vliegen zonder dat de vlucht geregistreerd en achteraf traceerbaar is.

Dat, en misschien wel meer, moet er voor zorgen dat je als gebruiker met een drone kunt vliegen, zonder dat anderen de controle hebben over je vlucht en je gegevens.


  1. Vergelijk het met de applicaties voor het bijhouden van je eigen stroomgebruik of sportprestaties. In de meeste gevallen moet je gebruik maken van het platform van de fabrikant, waarbij jouw gegevens ergens buiten je bereik worden opgeslagen. Jij kan niet met zekerheid zeggen wat er met jouw gegevens gebeurt. Dat dat ook anders kan, bewijst bijvoorbeeld Eneco’s Toon waarbij de gegevens lokaal worden opgeslagen en alleen na toestemming op de systemen van Eneco worden opgeslagen. 

  2. Hoewel vliegen boven gebouwen niet is toegestaan, moet een gebruiker het dak van het eigen huis wel kunnen filmen. En hoewel vliegen boven een mensenmassa misschien onwenselijk is, moet een journalist een demonstratie soms wel in beeld kunnen brengen. 

  3. Samsung ondersteunt twee jaar ondersteuning voor haar telefoons, maar rekent vanaf het moment dat de telefoons uitkomen. Een telefoon die al langer op de markt is, wordt dus veel te kort ondersteunt. Voor drones is dat niet anders: begin maart demonstreerde een voormalig masterstudent van de Universiteit Twente hoe hij de besturing van een drone kon overnemen door een kwetsbaarheid in de communicatie tussen de controller en de drone.